Dlaczego akurat jesienią łapiemy najwięcej katarów?
Co roku to samo. W tym samym tygodniu, w którym włączamy ogrzewanie na dobre, pół biura zaczyna kichać. Przypadek? Niezupełnie. Dlaczego akurat jesienią łapiemy najwięcej katarów, a nie na przykład w styczniu, kiedy jest jeszcze chłodniej? Odpowiedź nie leży w samej temperaturze, tylko w kilku czynnikach, które akurat teraz nakładają się na siebie naraz.

Dlaczego jesienią łapiemy katar częściej niż w innych porach roku?
To nie jedna przyczyna, a ich zbieg. Robi się chłodniej, ale wciąż na tyle ciepło, żeby spędzać więcej czasu w zamkniętych pomieszczeniach. Włącza się ogrzewanie, które wysusza powietrze. Dni są krótsze, światła słonecznego mniej, a rytm dnia wielu osób nagle się zmienia. Każdy z tych czynników osobno jest drobny. Razem – wystarczają, żeby dać wirusom znacznie lepsze warunki do działania niż miały jeszcze miesiąc wcześniej.
Co się dzieje z błoną śluzową nosa, gdy włączamy ogrzewanie?
Wnętrze nosa wyściela błona śluzowa pokryta rzęskami – mikroskopijnymi włoskami, które bez przerwy przesuwają śluz razem z tym, co się w nim zatrzymało. To naturalna, mechaniczna bariera, pierwsza linia obrony przed tym, co wdychamy razem z powietrzem. Suche, ogrzane powietrze z kaloryferów wysusza tę błonę i utrudnia rzęskom normalną pracę – przesuwają śluz wolniej i mniej skutecznie. Osłabiona w ten sposób bariera to łatwiejsza droga dla wirusów, które i tak krążą wokół nas przez cały rok, niezależnie od sezonu.
Czy to naprawdę zimno nas przeziębia?
Dlaczego jesienią łapiemy katar? Chłód sam w sobie nie wywołuje infekcji – to jeden z najbardziej trwałych mitów tego sezonu, powtarzany od dzieciństwa przez niemal każdą rodzinę. Przeziębienie wywołują konkretne wirusy, nie temperatura powietrza jako taka. Zimno zmienia jednak warunki, w jakich te wirusy się namnażają i przenoszą: niska wilgotność powietrza pozwala drobinom wirusa dłużej utrzymywać się w powietrzu i na powierzchniach, a wysuszona błona śluzowa gorzej broni się przed ich wniknięciem. Innymi słowy: chłód nie atakuje Cię bezpośrednio, tylko ułatwia zadanie temu, co już krąży wokół.
Dlaczego jesienią łatwiej "złapać" coś od innych?
Jest w tym też czynnik czysto społeczny, który łatwo przeoczyć, skupiając się wyłącznie na biologii. Jesienią spędzamy więcej czasu w zamkniętych, słabiej wentylowanych pomieszczeniach – w biurze, w szkole, w autobusie z zamkniętymi oknami, na spotkaniu rodzinnym przy jednym stole. Bliższy, dłuższy kontakt z innymi osobami to po prostu więcej okazji do przeniesienia wirusa z jednej osoby na drugą. To jeden z powodów, dla których jesienią katar łapiemy nie tylko częściej, ale też bardziej "falami" – w całym biurze, w grupie przyjaciół czy w całej rodzinie naraz, w odstępie zaledwie kilku dni.

Co z tego wynika dla Twojej jesiennej rutyny?
Skoro wiadomo już, co się dzieje – mniej wilgotne powietrze, osłabiona bariera śluzówki, więcej czasu w zamknięciu, więcej bliskiego kontaktu z innymi – łatwiej zrozumieć, czemu ludzie od pokoleń sięgali jesienią po konkretne rośliny i rytuały, a nie wyłącznie czekali, aż samo przejdzie. Żadna z tych tradycji nie zmienia samej biologii opisanej wyżej, ale wiele z nich powstało właśnie w odpowiedzi na te same, dobrze znane jesienne warunki. W kolejnych artykułach tego cyklu przyjrzymy się, po co dawniej parzono napar z majeranku, czym różni się katar przeziębieniowy od alergicznego i jakie codzienne przyzwyczajenia realnie, praktycznie pomagają przetrwać ten sezon.
A Ty zauważasz u siebie ten sam rytm – katar wraca zawsze w podobnym momencie jesieni? Napisz w komentarzu, czy to się zgadza z Twoim doświadczeniem.
Powiązane tematy na blogu:
Majeranek na zatkany nos: skąd wzięła się ta babcina mądrość?
5 jesiennych rytuałów, które realnie pomagają nie zaziębić się
FAQ
Czy zimno naprawdę powoduje przeziębienie? Nie – przeziębienie wywołują wirusy. Chłodne, suche powietrze ułatwia im jednak namnażanie się i wnikanie przez osłabioną błonę śluzową nosa.
Dlaczego jesienią chorujemy "falami", całymi grupami? Bo spędzamy więcej czasu w zamkniętych, słabiej wentylowanych pomieszczeniach, co zwiększa szansę na przeniesienie wirusa między osobami.
Czy nawilżanie powietrza w domu ma sens jesienią? Suche powietrze z ogrzewania wysusza błonę śluzową nosa, więc utrzymanie wyższej wilgotności w pomieszczeniu to jedna z prostszych, praktycznych rzeczy, które można zrobić.
Źródła: Materiały edukacyjne dotyczące fizjologii górnych dróg oddychowych i mechanizmów obronnych błony śluzowej nosa; ogólne informacje o sezonowości infekcji wirusowych dróg oddechowych publikowane przez krajowe i europejskie instytucje zdrowia publicznego.
Treści publikowane w tym miejscu mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Ostatnia aktualizacja: [01/11/2027].

Komentarze